FreeNet.am

Արթուր Մեսչյան

Իմ տարիները
Իմ տարիները` չոր հենակ,
Փողոցներում դատարկ հնչյուն:
Ինչպե՞ս հասնեմ քեզ, մոտենամ,
Իմ տաք երակ, իմ մանկություն,
Երբ տարիներն են ինձ ջնջում:

Մտերիմներ` թե հին, թե նոր,
Մաքուր էր սերն իմ առաջին,
Չեղած մի կիրք, մի նոր կարոտ,
Որ մոտեցավ իր շուրթերով
Այդ չպղծված միակ խաչին:

Ճաշակեցի և՛ քեն, և՛ ողբ
Ու կուրացած իր փայլերից`
Քրքջացող մարդկանց ամբոխ
Ու կորուստներ` թե՛ հին, թե՛ նոր,
Ու մուրացող իմ հայրենիք:

Ահա կանգնել է իմ դիմաց,
Դա ես տեսել եմ, թե լսել,
Օ՜, սոսկահար մահվան դիմակ,
Օ՛, մոտեցող աղաղակներ
Եվ հին ստի նոր երանգներ:

Ճերմակ երազ, ճերմակ աչքեր`
Ճերմակ երկրի աստղին հառած,
Ճերմակ ցամաք, ճերմակ մի նավ,
Անիրական կյանքի ծարավ
Ու ժամանակը կանգ առած:

Աչքերիս դեմ` ճերմակ մի սար
Ու մեր ճամփան` ճերմակ տեսիլք,
Ու մեր հայացքը համընթաց,
Ու անհաղորդ սրտերը սառ
Քարի նման թափվում են ցած:

Մեղեդիներ` լեզուն կտրած
Ու տեսիլքներ` մեռած ու ողջ,
Այդ խավարի մեջ ինձ գտավ,
Այդ գիշերից ինձ դուրս հանեց
Խզված կոկորդն իմ ընկերոջ:

Նա շոշափեց կույրի նման
Իր երգը լուռ ու կյանքը կարճ,
Նա լոկ մի բառ ինձ շշնջաց,
Այսպես կիսատ ու սիրտը կախ,
Ես շրջվեցի… բայց նա չկար:
Քայլեր
Ո՞ւր են տանում քայլերն անխելք, 
Եւ չեն ենթարկվում անզոր ուղեղին, 
Կամ խորը թաղում ճահճի հատակում, 
Կամ վեր բարձրացնում արեւի լույսին։ 

Կամ ստիպում մեկ-մեկ անհույս մեռյալիս 
Խելագար ձայնով երկինքը պատռել, 
Կամ խելապատառ արեւին ձգտել 
Քայլեր քայլեր … 

Գալիս են նրանք պատմության խորքից 
Մերթ տրորելով մեր բախտը դաժան, 
Մեր հոգին տխուր, մեր սիրտը վհատ, 
Մեր երազն ու մեր հույսը ապաքում։ 

Տանում են նրանք իրենց ետեւից 
Եւ զորավորին եւ խեղճ տկարին, 
Որ վերջում կյանքի անդունդը նետեն, 
Քայլերը, նաեւ հզոր քանքարին։ 

Ահագնանալով դղրդում նրանք 
Խլացնում են ձայնը մեր սրտի, 
Դոփելով գալիս, դոփելով գնում, 
Անցնում են դեպի սահմանն անհայտի։
Ամենը ձեզ
Մեծածավալ և հիասքանչ տաճարների
Եվ ոսկեզարդ խորանների աղոթքը
Ամենը ձե՛զ, և արծաթե լապտերը վանքերի,
Ադամանդե շարքով հյուսված խաչերը

Դուք ձեզ վերձրե՛ք և փառավոր շքախմբեր,
Եվ տոնական կախարդական զանգերը,
Ամենը ձե՛զ, իսկ ինձ միայն բաժին թողեք
Փայտյա խաչով օրհնված «Հայր Մեր»-ը

Իսկ ինձ թողեք միայն մատուռը հավատքիս
Տարեք բաժնեք այս աշխարհի գանձերը,
Ամենը ձե՛զ, իսկ ինձ թողեք հուշերն անթիվ
Եվ նյարդերից հյուսված կյանքիս էջերը

Եվ թողե՛ք դուք ինձ հեքիաթները իմ,
Եվ խաբկանքներից հյուսված ճամփաներ,
Եվ եթե հանկարծ չհասնեմ լույսին,
Զուր չէին բոլոր աղոթքներս, Տե՛ր

Ամենը ձե՛զ. քարոզների խորհուրդն անգին,
Խունկի բուրմունքը կանթեղի մեջ,
Իսկ ինձ թողեք ընկերներիս սրտերն ազնիվ,
Եվ տարերքին տրված խելառ օրերը

Այսպես պոկված ճյուղի նման կյանքի ծառից
Մոլորվեցինք այս աշխարհի մեջ,
Եվ ուսերի վրա շալկած լոկ բեռը հավատքի
Եվ անաստված դարի մեղքերը

Եվ թողե՛ք դուք ինձ հեքիաթները իմ,
Եվ խաբկանքներից հյուսված ճամփաներ,
Եվ եթե հանկարծ չհասնեմ լույսին,
Զուր չէին բոլոր աղոթքներս, Տե՛ր

Եվ թողե՛ք դուք ինձ հեքիաթները իմ,
Եվ խաբկանքներից հյուսված ճամփաներ,
Եվ եթե հանկարծ չհասնեմ լույսին,
Զուր չէին բոլոր աղոթքներս, Տե՛ր

Խոսք Ա. Մեսչյանի
Ու՞ր էիր Աստված
Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ խենթացավ լքված մի ժողովուրդ … 
Ո՞ւր էիր աստված, 
Երբ աղերսանքը մեր մարեց անհաղորդ 
Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ ավերում էին չքնաղ մի երկիր, 
Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ խենթացած ցավից 
Աղաչում էինք՝ 
— Ամե՜ն … 

Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ արդարության աչքերը կապվեց, 
Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ շուրթերին ազգիս աղոթքը սառեց։ 
Ո՞ւր էիր Աստված, 
Երբ փրկության կանչով երկինքը ցնցվեց, 
Լուռ էիր Աստված, 
Երբ խաչերին գամված 
Աղոթում էինք 
— Ամե՜ն … 

Իմ կարոտ հոգում 
Չկար ուրիշ հավատ եւ սեր դու իմ Տեր 
Ես քեզ հավատում եւ աղերսում էի ինչպես մի անխելք, 
Ո՞ւր էիր աստված, 
Երբ հոշոտում էին չքնաղ մի երկիր 
Ո՞ւր էիր աստված, 
Երբ հույսերս կտրած 
Աղոթում էինք 
— Ամե՜ն … 

Ուժ տուր մեզ, Աստված, 
Որ ալեկոծ կյանքի ծովում չկորչենք, 
Սիրտ տուր մեզ Աստված, 
Որ տառապանքի հուշերը ջնջենք … 
Լույս տուր մեզ, Աստված, 
Որ խավարում այս գորշ ճամփա նշմարենք, 
Հույս տուր մեզ, Աստված, 
Որ շուրթերով չորացած քեզ գտնենք նորից 
— Ամե՜ն … 

Սուրբ Աստված 
Սուրբ եղիցի 
Սուրբ եւ անմահ 
Երկնային անունը 
Քո … 

Խոսք Ա. Մեսչյանի
Անառակ որդու վերադարձը
Երբ անառակ որդու նման
Դառնաս թողած քաղաքդ
Եվ դռնեդուռ փնտրես նրանց,
Ում որ վաղուց կորցրած ես,
Սեղանի չորս կողմում նստած
Նրանք են` ում գտել ես,
Խոսքեր չկան, խմում ենք լուռ,
Ուշ է, ուշ է, ուշ է
Ուշ է, ուշ է, ուշ է

Երբ անառակ որդու նման
Վերադառնաս քո տունը,
Մթում կախված մի պատուհան,
Ճոճվող ստվերներ` անկյունը,
Երբ հայրդ ծեր դնի ուսիդ
Իր դողացող ձեռքերը,
Միայն կշշնջա կամաց`
Ուշ է, ուշ է, ուշ է
Ուշ է, ուշ է, ուշ է

Հազար օտար աչքերի մեջ
Գտնես նրա հայացքը,
Նրան` ով սիրում էր քեզ,
Սպասում քո վերադարձը,
Երբ անառակ որդու նման
Վերադառնում է սերը,
Լսում ես կարճ մի պատասխան`
Ուշ է, ուշ է, ուշ է
Ուշ է, ուշ է, ուշ է

Եվ ում կամքով է, որ կյանքում
Ամենն ունի իր վերադարձը
Միշտ ուշացած գտնում ես այն`
Ինչ որ վաղուց կորցրած ես,
Երբ անառակ որդու նման
Վերադառնում է խիղճդ,
Քո մանկության պատկերը վառ
Լույս է, լույս է, լույս է…

Սմբատ Շահազիզ

Երազ
Ես լսեցի մի անուշ ձայն,
Իմ ծերացած մոր մոտ էր,
Փայլեց նըշույլ ուրախության,
Բայց ափսո՜ս, որ երազ էր:

Կարկաչահոս աղբյուրն այնտեղ
Թավալում էր մարգարիտ,
Նա հստակ էր, որպես բյուրեղ,
Այն երազ էր ցնորամիտ:

Եվ մեղեդին տխուր, մայրենի
Հիշեց մանկության օրեր.
Մորըս համբույրն ես զգացի,
Ա՜խ, ափսո՜ս, որ երազ էր:

Կըրծքին սեղմեց կարոտագին,
Աչքըս սրբեց - շատ թաց էր,
Բայց արտասուքս գնում էին...
Ա՜խ, այդ ինչո՞ւ երազ էր...

Պետրոս Դուրյան

Լճակ
Ինչո՞ւ ապշած են, լըճա՛կ,
Ու չ՚են խայտար քու ալյակք,
Միթե հալվույդ մեջ անձկավ 
Գեղուհի՞ մը նայեցավ: 

Եվ կամ միթե կըզմայլի՞ն
Ալյակքդ երկնի կապույտին,
Եվ այն ամպոց լուսափթիթ,
Որք նըմանին փրփուրքիդ: 

Մելամաղձոտ լըճա՛կդ իմ,
Քեզ հետ ըլլա՛նք մըտերիմ,
Սիրեմ քեզի պես ես ալ
Գրավվիլ, լըռել ու խոկալ: 

Որքան ունիս դու ալի՝
Ճակատս այնքան խոկ ունի,
Որքան ունիս դու փրփուր՝
Սիրտս այնքան խոց ունի բյուր: 

Այլ եթե գոգդ ալ թափին
Բույլքն աստեղաց երկնքին,
Նըմանիլ չ՛ես կրնար դուն
Հոգվույս՝ որ է բոց անհո՜ւն: 

Հոդ աստղերը չ՚են մեռնիր,
Ծաղիկներն հոդ չ՚են թոռմիր,
Ամպերը չ՚են թրջեր հոդ,
Երբ խաղաղ եք դու և օդ: 

Լըճա՛կ, դու ես թագուհիս,
Զի թ՚հովե մ՚ալ խորշոմիս,
Դարձյալ խորքիդ մեջ խըռով
Զ՚իս կը պահես դողդղալով: 

Շատերը զ՚իս մերժեցին,
«Քնար մ՚ունի սոսկ — ըսին.
Մին՝ «դողդոջ է, գույն չ՚ունի—
Մյուսն ալ ըսավ — կը մեռնի՜»: 

Ոչ ոք ըսավ — հե՜գ տղա,
Արդյոք ինչո՞ւ կը մըխա,
Թերևս ըլլա գեղանի,
Թե որ սիրեմ, չը մեռնի»: 

Ոչ ոք ըսավ — սա տըղին
Պատռե՛նք սիրտը տըրտմագին,
Նայինք ինչե՜ր գրված կան…»
— Հոն հրդեհ կա, ո՛չ մատյան: 

Հոն կա մոխի՜ր… հիշատա՜կ..
Ալյակքդ հուզի՛ն թող, լըճա՛կ,
Զի քու խորքիդ մեջ անձկավ
Հուսահատ մը նայեցավ…:
Սիրել
Բույլ մը նայվածք, փունջ մը ժըպիտ,
Քուրա մը խոսք դյութեց իմ սիրտ:

Ես ուզեցի լուռ մենանալ,
Սիրել փըթիթք, խորշեր թավուտ,
Սիրել կայծերն երկնի կապուտ,
Առտըվան շաղն, իրիկվան բալ,
Ճակատագրիս սև գիծ կարդալ,
Խոկալ, սուզիլ, ըզմայլիլ սուտ:
Ո՜հ, խուրձ մը վարս, եդեմ մը շունչ,
Շրջազգեստ մը շրշեց իմ շուրջ:

Ես ուզեցի լոկ ու մինակ
Սրտակցիլ ջինջ վըտակին հետ.
Հիշատակի չ՚ունի նա հետ,
Սի՛րտ մ՚որուն մինչ սուզիմ հատակ,
Գտնեմ զ՚իս հոն դժգույն, հստակ,
Գաղտնի՛ք մ՚ունի— այն՝ անթիվ վետ:
Եթեր մը տրոփ սրտի լսեցի,
Հծծեց.—կ՚ուզե՞ս սիրտ, ե՛կ ինծի»։

Ես ուզեցի սիրել զեփյուռ,
Որ երկնքեն թռչի բեկբեկ,
Նա չը սիրեր խոցել երբե՛ք,
Հոգի՛ մ՚որուն գաղտնիքն է բույր,
Գիտե շոյել երազներ բյուր,
Երկնի բույրն յ՚ուշ կ՚ածե առ հեք:
Ո՜հ, փունջ մը բոց փըսփըսաց ինձ,
— Կ՚ուզե՞ս պաշտել հոգի մ՚անբիծ»:

Ես ուզեցի քընարով մի
Լոկ սիրել հոս, հոս դալկահար,
Պաշտել, գրկել միայն քընար,
Սիրող էակ ճանչել զ՚անի,
Ըստ իմ քըմաց լարել աղի,
Եվ սրտակցիլ սիրողաբար:
Նե մոտեցավ հուշիկ, ըսավ,
— Քնարդ է ցուրտ սիրտ և սերըդ ցավ»:

Թոթվեց թևերն հոգիս մոլար,
Ճանչեց ըզնե գեղ ու կըրակ,
Սիրտն անապակ՝ ինչպես վըտակ,
Անմե՛ղ՝ ինչպես սյուք դալկահար,
Հավատարի՛մ՝ ինչպես քընար,
Հրաժեշտ տըվավ կյանքի մենակ:
Բույլ մը նայվածք, փունջ մը ժըպիտ,
Քուրա մը խոսք դյութեց իմ սիրտ:

Մուշեղ Իշխան

Դուն միացար մեր հողին
Երաժշտություն՝ Արթուր Մեսչյան
Մայր իմ` արեւ ու հեռանուշ լուսնկայ,
Դարձար նշխար ու միացար մեր հողին,
Եւ հողն անուշ հայրենիքին հնամեայ,
Քիչ մ`աւելի անուշցաւ…

Մայր իմ` երկինք եւ առաւօտ սրբալոյս,
Դուն մեր հողին տուիր հոգիդ խնկաբոյր
Եւ հողը սուրբ` լուսապսակ պապերուս`
Քիչ մ`աւելի սրբացաւ…

Մայր իմ, դուն գանձ եւ անսպառ ոսկեհանք,
Դարձար խորհուրդ եւ հողակոյտ աննշան,
Բայց գանձն անխոյզ մեր հողերու լանջքին տակ`
Քիչ մ`աւելի աճեցաւ…

Մայր իմ` աղբիւր անհաս հրաշքին,
Գացիր ննջել Լուսաւորչի աստղին տակ
Եւ սիրտն անհուն Հայաստանի մայր հողին
Քիչ մ`աւելի մայրացաւ …

Մայր իմ` երդիկ, մայր իմ` սեղան տոհմական,
Հարազատ բառ եւ սուրբ բարբառ մայրենի,
Քեզմով հիմա աշխարհն հայոց աննման
Քիչ մ`աւելի հայացաւ…